Nina stała w kolejce już czterdzieści minut.
Przed nią były cztery osoby, za nią jeszcze sześć.
Dokumenty do złożenia wniosku o dofinansowanie miała zebrane wcześniej i starannie ułożone w przezroczystej teczce.
Przeglądała telefon, kiedy usłyszała głos.
— Nin?
Nina, to ty?
Podniosła wzrok.
Gleb stał przy sąsiednim okienku, trochę bokiem, jakby przypadkiem się odwrócił.
Miał na sobie pogniecioną kurtkę, zapiętą krzywo.
Pod lewym okiem rozlewał się żółtawy siniak, już blednący, ale wciąż widoczny.
— Cześć — powiedziała Nina spokojnie.
— Ale spotkanie!
Gleb uśmiechnął się szeroko, teatralnie.
— Dwa lata, co?
Czas leci.
Podszedł bliżej i stanął obok, jakby byli umówieni.
Nina się nie cofnęła, ale też nie przesunęła się w jego stronę.
Patrzyła na niego spokojnie, bez wyrazu.
— Dobrze wyglądasz — powiedział.
— Naprawdę.
Coś się zmieniło.
Inna fryzura?
— Ta sama — odpowiedziała Nina.
— Nie, na pewno coś innego.
Schudłaś?
Albo się opaliłaś?
Zmrużył oczy, przyglądając się jej, a Nina zauważyła, jak drgnął kącik jego ust.
Za pokazową wesołością kryło się coś jeszcze.
Zagubienie.
Albo nawyk ukrywania niezręczności za słowami.
— Pamiętasz, jak jeździliśmy do Kaługi?
powiedział Gleb.
— Mitię wtedy lody spadły na but, a Dasza go pocieszała.
Śmieszna była.
Miała wtedy trzy lata, prawda?
— Cztery — poprawiła Nina.
— Cztery, dokładnie.
To były dobre czasy.
Nina milczała.
Kolejka przesunęła się o jedną osobę.
Zrobiła krok naprzód.
— Jak ty w ogóle sobie radzisz?
zapytał Gleb, pochylając się trochę bliżej.
— Dajesz radę?
— Daję.
— A dzieci?
— Rosną.
— Mitia chodzi do szkoły?
— Chodzi.
Gleb zamilkł na chwilę.
Potem zaczął dreptać w miejscu i przestąpił z nogi na nogę.
— No dobrze.
Miło było cię zobaczyć.
Ty, gdyby coś…
— Muszę iść — powiedziała Nina.
— Okienko się zwolniło.
Odwróciła się i podeszła do stanowiska.
Wyjęła dokumenty i położyła je przed urzędniczką.
Jej ręce poruszały się równo i pewnie.
Kiedy odwróciła się dziesięć minut później, Gleba już nie było.
Podniosła wzrok.
Gleb stał przy sąsiednim okienku, trochę bokiem, jakby przypadkiem się odwrócił.
Miał na sobie pogniecioną kurtkę, zapiętą krzywo.
Pod lewym okiem rozlewał się żółtawy siniak, już blednący, ale wciąż widoczny.
— Cześć — powiedziała Nina, zdejmując buty.
— Cześć!
Dasza podniosła głowę.
— Kupiłaś szkliwo?
— Kupiłam.
Dwie puszki.
Turkusowe i terakotowe.
— Mogę spróbować?
— Jutro.
Dzisiaj musi odstać.
Mitia nie podniósł głowy.
Nina podeszła i położyła mu dłoń na czubku głowy.
Odchylił się lekko do tyłu znajomym ruchem.
— Chcesz jeść?
zapytała.
— Trochę.
— Podgrzeję gulasz.
Piętnaście minut.
Wieczór minął spokojnie.
Dzieci zjadły kolację, Dasza zasnęła wcześnie, a Mitia poszedł do swojego pokoju.
Nina usiadła przy stole roboczym, gdzie stały cztery niedokończone filiżanki, zamówienie z kawiarni przy Pokrowce.
Glina była wilgotna i posłuszna.
Wzięła narzędzie i zaczęła zdejmować nadmiar.
Ale jej palce poruszały się roztargnione.
Odłożyła narzędzie.
Zamknęła oczy.
Gleb stał przed nią, pognieciony, z siniakiem i tym niedorzecznym uśmiechem.
Dwa lata temu spakował rzeczy do sportowej torby, powiedział „muszę pobyć sam” i zamknął za sobą drzwi.
Nina wtedy nie płakała.
Umyła naczynia, położyła dzieci spać i przesiedziała do czwartej rano przy kole garncarskim.
Rano zawiozła Mitię do szkoły i zapisała się na kurs wypalania ceramiki.
Teraz znowu nie mogła zasnąć.
Ale powód był inny.
Nie ból.
Nie tęsknota.
Coś w rodzaju czujności.
Instynkt, który podpowiadał: on wróci.
Rano zadzwonił dzwonek do drzwi.
Ola stała na progu z torbą, z której wystawał kawałek folii, i pudełkiem białej gliny.
— Przyniosłam szarlotkę i dwa kilogramy masy fajansowej — powiedziała zamiast powitania.
— Wchodź — Nina odsunęła się.
Ola przeszła do kuchni, postawiła torbę na stole i usiadła na taborecie.
Zawsze siadała właśnie tak, od razu, bez ceremonii.
— No to opowiadaj — powiedziała Ola.
— Miałaś dziwny głos przez telefon.
— Widziałam Gleba.
Wczoraj.
W centrum obsługi.
Ola zamarła z nożem w ręku.
— I?
— Stał w kolejce.
Miał siniak pod okiem.
Kurtka pognieciona.
Uśmiechał się tak, jakby wszystko było cudownie.
— Klasyka — Ola odkroiła kawałek szarlotki.
— I co mówił?
— Wspominał Kaługę.
Mówił, że dobrze wyglądam.
Pytał o dzieci.
— A ty?
— Odpowiadałam krótko.
Odeszłam, kiedy przyszła moja kolej.
Ola zamilkła.
Potem odłożyła nóż.
— Nin, powiem wprost.
Wiesz, że zawsze mówię wprost.
— Wiem.
— Dwa lata temu ten człowiek wstał i odszedł.
Nie dlatego, że się pokłóciliście.
Nie dlatego, że stało się coś strasznego.
Odszedł, bo zrobiło mu się nudno.
Albo ciasno.
Albo uznał, że zasługuje na coś więcej.
— Olu…
— Poczekaj.
Przez te dwa lata podniosłaś zamówienia od zera.
Wyrobiłaś sobie nazwisko.
Trzy kawiarnie biorą twoje naczynia.
Masz dzieci najedzone, ubrane i w dobrej szkole.
Zrobiłaś to wszystko sama.
A teraz on stoi w kolejce z siniakiem i opowiada o lodach w Kałudze.
Nina milczała.
— Będzie próbował wrócić — powiedziała Ola.
— To kwestia dni.
Siniak, pogniecione ubranie, żałosny wygląd, to wszystko przygotowanie.
Najpierw litość, potem „zmieniłem się”, a potem „spróbujmy jeszcze raz”.
— Może się mylę — powiedziała Nina cicho.
— Może on naprawdę…
— Nie — Ola pokręciła głową.
— Nin, ty się nie mylisz.
Jesteś po prostu dobra.
A to dwie różne rzeczy.
Wiadomość przyszła dwa dni później.
Krótka i uprzejma:
„Nin, możemy się spotkać?
Porozmawiać.
Nic poważnego, po prostu porozmawiać.”
Nina przeczytała ją, siedząc przy kole garncarskim.
Glina obracała się pod jej palcami, miękka i posłuszna.
Wyłączyła koło.
Wytarła ręce ręcznikiem.
Napisała:
„Park przy szkole.
Jutro o dwunastej.”
Przyszedł bez siniaka.
Ogólony, w czystej koszuli.
Usiadł na ławce obok, zostawiając między nimi pół metra.
— Dziękuję, że się zgodziłaś — powiedział.
— Słucham.
— Kiedy odszedłem…
Urwał, szukając słów.
— Przez pierwsze miesiące czułem wolność.
Wiesz, taką wolność, kiedy możesz robić, co chcesz i kiedy chcesz.
Żadnych obowiązków.
— I?
— A potem wolność się skończyła.
Została pustka.
Nina patrzyła przed siebie.
— Tęsknię za Mitią — ciągnął Gleb.
— Za Daszą.
Za tobą.
Za domem.
Za wieczorami, kiedy ty lepiłaś, a ja czytałem dzieciom.
Za zapachem gliny w kuchni.
— Gleb, do czego zmierzasz?
— Mogę przyjechać?
Po prostu zjeść kolację z dziećmi.
Jeden raz.
O nic nie proszę.
Po prostu chcę je zobaczyć.
Nina milczała długo.
Minutę, może dwie.
— Dobrze — powiedziała w końcu.
— Jedna kolacja.
Jesteś gościem.
Nic więcej.
— Oczywiście.
— To znaczy, że przychodzisz, jesz, rozmawiasz z dziećmi i wychodzisz.
Bez rozmów o przeszłości.
Bez obietnic.
Bez niczego.
— Rozumiem.
— Sobota.
O szóstej.
Wstała i odeszła, nie oglądając się za siebie.
W domu powiedziała dzieciom.
— Mitia, Dasza.
Ojciec przyjdzie w sobotę na kolację.
Dasza podniosła głowę.
— Tata?
— Tak.
— Na długo?
— Na kolację.
Zje z nami i pójdzie.
Mitia milczał.
Potem zapytał:
— Po co?
Nina przykucnęła obok niego.
— Poprosił.
Chce was zobaczyć.
— A ty?
— Zgodziłam się.
Jeden raz.
Mitia skinął głową.
Jego twarz była poważna, dorosła ponad wiek.
Sobota nadeszła szybko.
Nina przygotowała kurczaka z ziemniakami, prosto i bez pretensji.
Nakryła stół dla czworga.
Wyjęła talerze, swoje własne, ręcznie lepione, z nierównymi brzegami i turkusowym szkliwem.
Gleb przyszedł punktualnie o szóstej.
Miał torbę, sok, cukierki i kolorowankę dla Daszy.
— Cześć — powiedział od progu.
— Wejdź.
Zdejmij buty.
Dasza wybiegła pierwsza.
Zatrzymała się krok od niego i zaczęła mu się przyglądać.
— Cześć, Daszulka — Gleb przykucnął.
— Masz brodę — powiedziała.
— Tak.
Trochę zapuściłem.
— Kłuje?
— Trochę — uśmiechnął się.
Mitia wyszedł z pokoju.
Skinął głową.
Usiadł przy stole.
Kolacja przebiegła spokojnie.
Gleb pytał o szkołę, o rysowanie i o zwierzątka z plasteliny.
Dasza opowiadała o przyjaciółce Soni i o tym, jak budowały szałas z koców.
Mitia odpowiadał krótko, ale bez wrogości.
Nina prawie się nie odzywała.
Dokładała jedzenie, sprzątała talerze i nalewała herbatę.
Kiedy dzieci poszły do pokoju, Gleb został przy stole.
— Ładne talerze — powiedział, przesuwając palcem po brzegu.
— Sama je zrobiłaś?
— Tak.
— Masz talent.
— Dziękuję.
Zamilkł.
Potem powiedział:
— Nin, ja wciąż cię kocham.
Nina postawiła filiżankę na stole.
Powoli i ostrożnie.
— Gleb.
— Poczekaj, pozwól mi powiedzieć.
Wiem, że odszedłem.
Wiem, że to było podłe.
Ale zmieniłem się.
Naprawdę się zmieniłem.
Myślałem o tobie każdego dnia.
— Każdy dzień przez dwa lata to siedemset trzydzieści dni — powiedziała Nina.
— I ani jednego telefonu.
— Wstydziłem się.
— Wstyd to nie wyjaśnienie.
To wymówka.
Wyciągnął rękę i spróbował dotknąć jej dłoni.
Nina zabrała rękę, łagodnie, ale stanowczo.
— Nie — powiedziała.
— Nin…
— Byłeś gościem.
Warunki były jasne.
Kolacja skończona.
Gleb spojrzał na nią.
Coś przemknęło mu w oczach, uraza, zdziwienie, może złość.
— Dobrze — powiedział.
— Zrozumiałem.
Wstał, założył kurtkę i zapiął ją.
Odwrócił się przy drzwiach.
— Mogę przyjść jeszcze?
— Pomyślę.
Drzwi się zamknęły.
Nina zebrała ze stołu pozostałe naczynia, umyła je i poustawiała.
Potem usiadła przy kole i pracowała do północy.
Cztery dni później Gleb przyszedł znowu.
Bez zapowiedzi.
Z bukietem białych chryzantem, zawiniętych w papier kraftowy.
Nina otworzyła drzwi i zobaczyła kwiaty wcześniej niż jego twarz.
— Nie zapraszałam cię — powiedziała.
— Wiem.
Ale musiałem przyjść.
Nin, chcę wrócić.
Stała w progu i nie wpuszczała go do środka.
— Wrócić dokąd?
— Do domu.
Do was.
Do ciebie, do dzieci.
— To nie jest twój dom, Gleb.
Już od dwóch lat.
— Ale to moje dzieci.
— Dzieci tak.
Dom nie.
Przestąpił z nogi na nogę.
Kwiaty w jego ręce zakołysały się.
— Nin, daj mi szansę.
Jedną prawdziwą szansę.
Znajdę pracę, będę pomagał.
Będę obok.
Wszystko będzie jak dawniej.
— Nie chcę „jak dawniej” — powiedziała Nina.
— „Dawniej” to ja sama z dwojgiem dzieci i mężem, który patrzy w sufit i marzy o wolności.
„Dawniej” to ja, która czeka.
Ja już nie czekam.
— Jesteś zła.
— Nie.
Mówię, jak jest.
To duża różnica.
— Nawet nie wpuszczasz mnie do mieszkania.
— Bo przyszedłeś bez zaproszenia.
Z kwiatami.
Z gotowym planem.
Nawet nie zapytałeś, czy ja tego chcę.
— A nie chcesz?
— Nie — powiedziała Nina.
— Nie chcę.
Gleb opuścił kwiaty.
— Nie wierzę — powiedział.
— Nie wierzę, że przez dwa lata wszystko minęło.
Tak nie bywa.
— Bywa.
Kiedy człowiek odchodzi bez słowa, a ty zostajesz z dwojgiem dzieci, pustą lodówką i trzema tysiącami na karcie, bywa.
Kiedy uczysz się lepić naczynia nocami, bo w dzień nie masz kiedy, bywa.
Kiedy Dasza pyta „a gdzie tata?”, a ty nie wiesz, co odpowiedzieć, bywa.
Wszystko mija, Gleb.
— Pomyliłem się.
— Tak.
Pomyliłeś się.
— I nie wybaczasz mi?
Nina spojrzała na niego prosto, bez złości, bez litości.
— Wybaczyłam ci dawno.
Wybaczenie i powrót to dwie różne rzeczy.
Wybaczyłam, żeby żyć dalej.
Ale nie ma dokąd wracać.
Tego domu, z którego odszedłeś, już nie ma.
Jest inny.
Mój.
Gleb stał w milczeniu.
Bukiet zwisał wzdłuż jego ciała.
— Możesz widywać się z dziećmi — powiedziała Nina.
— Po uzgodnieniu.
W weekendy.
Jeśli będą chciały.
Ale nie tutaj.
I nie w ten sposób.
— Jak to, nie w ten sposób?
— Nie z kwiatami i obietnicami.
Nie z próbą odzyskania tego, co sam zniszczyłeś.
Uczciwie.
Prosto.
Jak ojciec, który przychodzi do dzieci i odchodzi.
— To okrutne — powiedział cicho.
— Nie, Gleb.
Okrutne jest odejść bez wyjaśnień.
Okrutne są dwa lata milczenia.
Okrutne jest przyjść z siniakiem i opowiadać o Kałudze, kiedy twoja córka zapomniała twój głos.
To jest okrutne.
A to, co ja robię, to porządek.
Stał jeszcze pół minuty.
Potem wyciągnął do niej kwiaty.
— Weź chociaż.
Wyrzucisz, jeśli zechcesz.
Nina ich nie wzięła.
— Idź — powiedziała.
— Spokojnie, bez sceny.
Kiedy będziesz gotów rozmawiać o dzieciach, napisz.
Odpowiem.
Gleb skinął głową.
Odwrócił się.
Zszedł po schodach, trzymając bukiet w opuszczonej ręce.
Nina zamknęła drzwi.
Przekręciła zamek.
Postała chwilę, opierając się plecami o drzwi.
Potem wyprostowała się, wróciła do kuchni i włączyła czajnik.
Telefon zadzwonił godzinę później.
Ola.
— No i?
— Przyszedł.
Z kwiatami.
Prosił, żeby wrócić.
— I?
— Odmówiłam.
— Jak on?
— Zagubiony.
Urażony.
Ale wyszedł spokojnie.
— Jesteś dzielna — powiedziała Ola.
— Serio.
— Nie jestem dzielna.
Po prostu wiem, czego nie chcę.
— To właśnie znaczy być dzielną.
Większość ludzi nie wie.
Albo wie, ale boi się powiedzieć.
— Nie bałam się — powiedziała Nina.
— Miałam jasność.
Po raz pierwszy od dawna absolutną jasność.
— Wypij herbatę.
Połóż się wcześnie.
Jutro będzie zwykły dzień.
— Tak.
Zwykły.
I to jest dobre.
Poranek nadszedł bez niepokoju.
Światło leżało na podłodze ukośnymi pasami.
Nina wstała o siódmej, jak zawsze, i poszła do kuchni.
Wyjęła mąkę, jajka i twaróg.
Zagniotła ciasto na syrniki znajomymi, dokładnymi ruchami.
Patelnia się rozgrzała, a masło zaczęło skwierczeć.
Pierwsza pojawiła się Dasza, boso, z pluszowym misiem.
— Syrniki?
zapytała.
— Syrniki.
— Z dżemem?
— Z dżemem.
Mitia wyszedł po pięciu minutach.
Usiadł przy stole i przysunął do siebie talerz.
Talerz miał ciepły piaskowy kolor.
Nina zrobiła go w zeszłym miesiącu, specjalnie do śniadań.
Jedli w milczeniu.
Potem Mitia odłożył widelec.
— On jeszcze przyjdzie?
zapytał.
Nina spojrzała na syna.
Miał dziesięć lat, ale czasem wydawało się, że dwadzieścia.
— Nie wiem — powiedziała.
— Może będzie się z wami widywał w weekendy.
Jeśli będziecie chcieli.
— A ty?
— Ja nie.
Nie mam z nim o czym rozmawiać.
— Dlaczego?
— Bo chciał odzyskać to, co było.
A tego, co było, już nie ma.
Jest to, co teraz.
A teraz jest lepiej.
Mitia skinął głową.
Milczał chwilę.
— Masz ładne talerze — powiedział.
Nina uśmiechnęła się.
— Dziękuję, Mitiu.
— Serio.
Opowiadałem w szkole.
Koledzy prosili, żebym pokazał.
— Pokażesz.
Dam ci jeden ze sobą, ten z brzozowym wzorem.
— Mogę ten niebieski?
Z pęknięciem z boku?
— Możesz.
Tylko ostrożnie.
Dasza podniosła głowę znad talerza.
— A mnie też dasz?
— Tobie zrobię osobny.
Jaki chcesz?
— Z kotem.
— Umowa stoi.
Po śniadaniu Nina sprawdziła pocztę.
Dwa nowe zamówienia, zestaw miseczek do herbaciarni i seria dekoracyjnych półmisków do restauracji przy Marosiejce.
Zapisała wymiary, obliczyła ilość szkliwa i naszkicowała ołówkiem projekty w notesie.
Telefon leżał obok.
Nie było żadnych wiadomości od Gleba.
I Nina wiedziała, że ich nie będzie.
Nie dzisiaj.
Może jutro.
Może za tydzień.
Ale cokolwiek by napisał, odpowiedź już istniała.
Jasna, ostateczna, wypowiedziana na głos.
Włączyła koło garncarskie.
Położyła bryłę gliny na środku.
Zwilżyła ręce.
Glina poddała się jak zawsze.
Miękko i posłusznie.
Ścianki misy rosły pod jej palcami, równe, cienkie, żywe.
Dasza zajrzała do pokoju.
— Ładnie — powiedziała.
— To będzie miseczka.
Do herbaty.
— Mogę spróbować?
— Usiądź obok.
Tu masz kawałek.
Dasza usiadła na niskim taborecie, wzięła kawałek gliny i zaczęła ugniatać go palcami.
Skupiona, z przygryzioną wargą.
Nina pracowała.
Światło padało na stół, na jej ręce i na wilgotną glinę.
Wszystko było na swoim miejscu.
Talerze stały w suszarce, te same, z których dopiero co jedli.
Szkice leżały w notesie.
Zamówienia czekały na swoją kolej.
Nie musiała niczego nikomu udowadniać.
Ani jemu, ani sobie.
Życie, które zbudowała przez te dwa lata, mówiło samo za siebie, cicho, pewnie i bez zbędnych słów.
Nie czekała już na nikogo.
I to nie była samotność.
To była równa, spokojna świadomość: wszystko, czego potrzeba, jest już tutaj.
Glina się obracała.
Misa nabierała kształtu.
Nina pracowała.
