Siergiej postawił filiżankę na stole tak gwałtownie, że kawa rozlała się na obrus.
Irina patrzyła na brązową plamę, która powoli rozpływała się po białej tkaninie, i z jakiegoś powodu właśnie ta plama wydawała jej się w tej chwili najważniejsza na świecie.
Nie słowa męża, które wypowiadał już od dobrych pięciu minut, tylko ta rozmyta, bezkształtna plama.
— Słyszysz mnie? — głos Siergieja zabrzmiał poirytowanie.
— Ira, mówię poważnie.
Muszę z tobą porozmawiać.
— Słucham, — podniosła wzrok.
Twarz męża była napięta, kości policzkowe ściągnięte.
Pięćdziesiąt lat przeżyte razem — nie, nie razem, dwadzieścia osiem lat razem, a pięćdziesiąt każdemu z nich.
I nauczyła się czytać każdą zmarszczkę na tej twarzy.
— Poznałem kobietę, — wypuścił powietrze, a Irina zrozumiała, że następne słowa zniszczą wszystko.
— Ma na imię Alina.
Ma trzydzieści lat.
Ja… ja się zakochałem.
Dziwne, ale pierwsza myśl była: „Trzydzieści? Skóra jeszcze jędrna”.
Irina odruchowo przesunęła dłonią po szyi, gdzie już zaczynały się rysować fałdki.
— Rozumiesz, — ciągnął Siergiej, a w jego głosie brzmiało coś jak ulga, — my się do siebie przyzwyczailiśmy.
Jak do starych mebli.
Wygodnie, znajomo, ale… czy to jest życie?
Oboje mamy po pięćdziesiąt, Ira.
Trzeba zacząć żyć od nowa, póki nie jest za późno.
— My? — powtórzyła cicho.
— No, ja na pewno.
Z Aliną czuję się młody.
Rozumiesz?
Znowu żyję.
A tutaj… — machnął ręką, obejmując kuchnię, ich kuchnię, w której każdego ranka robiła mu śniadanie, gdzie świętowali urodziny, gdzie bywały ich dorosłe już dzieci.
— Tutaj wszystko jest jak w muzeum.
Jesteśmy jak dwa eksponaty.
Irina słuchała i nie poznawała człowieka naprzeciwko.
A może przeciwnie — znała go aż za dobrze?
Siergiej zawsze był egoistą, tylko wcześniej ona tego nie zauważała.
Albo nie chciała zauważać.
— Czego chcesz? — zapytała.
— Chcę spróbować.
Z nią.
Wyprowadzę się.
Już wynająłem mieszkanie.
Jutro zabiorę rzeczy.
— Jutro?
— Po co zwlekać? — wzruszył ramionami.
— Jesteśmy dorośli.
Nie róbmy scen.
I rzeczywiście, sceny nie było.
Irina skinęła głową, wstała, poszła do sypialni.
Położyła się na łóżku i wpatrywała w sufit.
Łzy przyszły dopiero po godzinie, gdy usłyszała trzask drzwi wejściowych.
Siergiej wyszedł.
Po prostu.
Po dwudziestu ośmiu latach.
Przez pierwsze tygodnie funkcjonowała na autopilocie.
Wstawała, piła kawę, patrzyła w okno.
Córka Lena dzwoniła codziennie, przyjeżdżała z jedzeniem, próbowała ją rozruszać.
— Mamo, on jest głupi, — mówiła.
— Kryzys wieku średniego w wieku pięćdziesięciu lat, śmieszne.
— To nie wiek średni, — odpowiadała Irina.
— To młoda kochanka.
— Która go rzuci, jak tylko przestanie być dla niej źródłem rozrywki.
Może Lena miała rację.
Ale Irinie było wszystko jedno.
Czuła się jak wyrzucona rzecz.
Niepotrzebna.
Stara.
Pewnego ranka zadzwonił nieznany numer.
Notariusz przedstawił się sucho i uprzejmie: „Irino Wiktorowno, musi pani przyjechać do naszej kancelarii.
Chodzi o spadek”.
— Jaki spadek?
— Po pani ciotce, Jekaterinie Wasiljewnie Sokołowej.
Ciotka Katia.
Irina z trudem przypomniała sobie jej twarz — zasuszoną staruszkę, która mieszkała sama w starym dwupokojowym mieszkaniu na obrzeżach i z którą widywały się raz na kilka lat.
Ciotka nigdy nie wyszła za mąż, pracowała całe życie, oszczędzała każdy grosz.
— Zmarła?
— Dwa miesiące temu.
Długo pani szukaliśmy.
Jest pani jedyną spadkobierczynią.
W kancelarii notariusz podał jej dokumenty, i kiedy Irina zobaczyła kwotę, zabrakło jej tchu.
Sześć milionów rubli.
Ciotka Katia oszczędzała całe życie, nie wydawała na nic, a wszystko to przypadło siostrzenicy, którą widziała może dziesięć razy.
— Mamo, jesteś bogata! — wykrzyknęła Lena, gdy się dowiedziała.
— Zróbmy ci remont!
Odnowimy mieszkanie!
— Po co? — Irina patrzyła na odłażącą tapetę, na stare meble.
Wszystko to przypominało jej o Siergieju.
— Bo czas zacząć żyć!
On zaczął nowe życie?
To ty też zacznij!
A czemu nie?
Tak.
Tak, pora.
Remont przeciągnął się na trzy miesiące.
Irina wybrała jasne kolory, wyrzuciła wszystkie stare meble, kupiła nową sofę, nowe łóżko.
Przekleiła tapety, wymieniła hydraulikę, powiesiła inne lampy.
Mieszkanie się odmieniło — stało się jasne, lekkie, zupełnie niepodobne do tego, w którym żyła z Siergiejem.
Potem wzięła się za siebie.
Zapisała się na siłownię, do kosmetyczki, do fryzjera.
Krótkie cięcie, delikatne pasemka, nowe ubrania — nie te bezkształtne swetry, w których chodziła przez ostatnie lata, tylko ładne sukienki, dżinsy, bluzki.
— Mamo, wyglądasz na czterdzieści! — zachwycała się Lena.
Irina patrzyła w lustro i nie poznawała siebie.
Nie, poznawała — to była ona, tylko zapomniana, ukryta pod warstwą obowiązków, codzienności, zmęczenia.
Kobieta, która całe życie dopasowywała się do męża, gotowała, sprzątała, obsługiwała, i zapomniała o sobie.
Za namową córki założyła profil i zaczęła wrzucać zdjęcia odnowionego mieszkania, swoich spacerów, nowych stylizacji.
Obserwujących było niewielu, ale lajki wpadały, i to było miłe.
Pewnego wieczoru, kiedy siedziała w nowej kawiarni niedaleko domu z książką, do jej stolika podszedł mężczyzna.
— Przepraszam, czy to miejsce jest wolne?
Podniosła wzrok.
Wysoki, siwiejący, z przyjemnym uśmiechem.
Jakieś pięćdziesiąt pięć lat, nie mniej.
— Wolne, — skinęła głową.
— Dmitrij, — przedstawił się.
— Często pani tu bywa?
Wcześniej pani nie widziałem.
— Irina.
Nie, pierwszy raz.
Rozmawiali.
Okazało się, że Dmitrij jest architektem, niedawno wrócił do miasta po długiej pracy w Petersburgu.
Rozwiedziony, dzieci dorosłe.
Lubi czytać, chodzić do teatru, podróżować.
— A pani? — zapytał.
— Ja też niedawno… się uwolniłam, — uśmiechnęła się Irina.
Kiedy się rozstawali, poprosił o jej numer.
I zadzwonił następnego dnia.
Pierwsza randka była w teatrze.
Druga — w restauracji.
Trzecia — po prostu spacer nad rzeką.
Dmitrij był uważny, interesujący, zabawny.
Nie próbował udawać młodszego, nie opowiadał, jaki to on jeszcze „ho-ho”.
Po prostu był sobą, a Irinie było z nim lekko.
— Przepraszam, że dzwonię tak późno.
Głos Siergieja w słuchawce zabrzmiał niespodziewanie i Irina nie od razu zrozumiała, kto to.
Dopiero co wróciła z randki z Dmitrijem i przebierała się w piżamę.
— Co się stało? — zapytała neutralnie.
— Mogę… przyjechać do ciebie?
Porozmawiać?
— Siergiej, jest już jedenasta wieczorem.
— To jutro?
Proszę, Ira.
To ważne.
Westchnęła.
— Dobrze.
Jutro o drugiej.
Rano długo wybierała, co włożyć, i roześmiała się z siebie.
Po co?
Dla niego?
A jednak wybrała ładną sukienkę, lekki makijaż, ulubione perfumy.
Dzwonek do drzwi zabrzmiał punktualnie o drugiej.
Siergiej stał w progu z bukietem róż i zagubioną miną.
Zmierzwił ją wzrokiem od stóp do głów i w jego oczach mignęło zdziwienie.
— Ty… świetnie wyglądasz, — wymamrotał.
— Dziękuję.
Wejdź.
Wszedł, rozejrzał się — i znieruchomiał.
— Co tu się stało?
— Remont.
— No widzę!
To przecież… to zupełnie inne mieszkanie!
— Właśnie, — Irina poszła do kuchni.
— Chcesz kawy?
— Chcę.
Usiadł powoli na nowym krześle, wciąż się rozglądając.
— Ira, tu wszystko się zmieniło.
I ty… ty jesteś jakaś inna.
— Ludzie się zmieniają, — postawiła przed nim filiżankę.
— Sam mówiłeś, że trzeba zacząć żyć od nowa.
Ścisnął filiżankę obiema rękami, nie podnosząc wzroku.
— Pomyliłem się.
— W czym dokładnie?
— We wszystkim.
Głos mu zadrżał.
— Z Aliną już koniec.
Ona… okazała się zupełnie nie taka, jak ją sobie wyobrażałem.
Chciała ode mnie tylko pieniędzy, rozrywki.
A kiedy zrozumiała, że nie jestem milionerem, po prostu odeszła.
Do innego.
Irina piła kawę w milczeniu.
— Widziałem twój profil, — ciągnął.
— Swietka Woronina powiedziała mi, że całkiem się odnowiłaś.
Najpierw nie uwierzyłem.
Myślałem, że to Photoshop.
A ty naprawdę… — wreszcie spojrzał na nią.
— Stałaś się piękniejsza niż byłaś.
Bardziej żywa.
Rozumiesz, zrozumiałem, że wszystko, o czym marzyłem, miałem w domu.
Byłem ślepim durniem.
— Mhm.
— Ira, chcę wrócić.
Popełniłem straszny błąd.
Kocham cię.
Przecież tyle lat byliśmy razem!
Zacznijmy wszystko od początku?
Zmieniłem się, naprawdę.
Zrozumiałem, że ty jesteś moją rodziną.
Moim życiem.
Irina odstawiła filiżankę na stół i spojrzała na niego.
Na człowieka, który kiedyś był jej mężem.
Który porzucił ją dla młodej kochanki, nazwał ich życie muzeum, a ją samą — przyzwyczajeniem.
— Wiesz, Sierioża, — zaczęła spokojnie, — czekałam na te słowa przez pięć miesięcy.
Wyobrażałam sobie, że wrócisz, przeprosisz, a ja cię oczywiście wybaczę.
Bo dwadzieścia osiem lat to dużo.
Bo przyzwyczajenie jest silne.
Bo bałam się zostać sama.
On skinął głową, w jego oczach zapłonęła nadzieja.
— Ale potem, — ciągnęła Irina, — stało się coś dziwnego.
Dostałam spadek, zrobiłam remont, zadbałam o siebie.
I zrozumiałam, że bez ciebie też jest mi dobrze.
Co więcej — bez ciebie jest mi lepiej.
— Ira…
— Pozwól mi dokończyć.
Podniosła rękę.
— Przez całe nasze wspólne życie byłam twoją służącą.
Gotowałam, sprzątałam, prałam, dbałam.
A ty brałeś to za pewnik.
Nigdy nie pytałeś, czego ja chcę.
Nigdy nie interesowały cię moje marzenia.
Byłam po prostu wygodna.
A kiedy postanowiłeś, że potrzebujesz nowego życia, nawet nie pomyślałeś, że może i mnie jest potrzebne nowe życie.
Po prostu odszedłeś.
— Byłem idiotą.
— Byłeś, — zgodziła się.
— A teraz wróciłeś, bo cię rzucili, bo zobaczyłeś moje zdjęcia, bo zrobiło się niewygodnie.
Rozumiesz?
Znowu wszystko kręci się wokół ciebie.
A gdzie ja?
— Jesteś tutaj, — wyciągnął rękę po jej dłoń, ale ona się cofnęła.
— Jestem, tak.
Ale nie jestem już tą Irą, która była twoim cieniem.
Zaczęłam żyć, Sierioża.
Naprawdę.
Mam plany, zainteresowania.
I jest człowiek, przy którym czuję się dobrze.
Twarz Siergieja wydłużyła się.
— Mężczyzna?
Masz kogoś?
— Tak, — odpowiedziała po prostu.
— I wiesz, co jest najdziwniejsze?
On interesuje się mną.
Mnę.
Pyta o moje uczucia, o to, co lubię.
Chodzimy do teatru, podróżujemy.
Przy nim czuję się kobietą, a nie sprzątaczką.
Siergiej pobladł.
— To znaczy… nie wybaczysz mi?
— Już wybaczyłam, — powiedziała Irina.
— Ale to nie znaczy, że przyjmę cię z powrotem.
Swojego wyboru dokonałeś pięć miesięcy temu.
A ja dokonuję swojego teraz.
— Ale Ira!
— Teraz nagle jestem ci potrzebna? — uśmiechnęła się gorzko.
— Kiedy mam remont, nową fryzurę i adoratora?
Gdzie byłeś, kiedy płakałam każdej nocy?
Kiedy nie mogłam zasnąć, bo czułam się nikomu niepotrzebną starą babą?
Milczał.
— Nie jestem zła, Sierioża.
Naprawdę.
Jestem ci nawet wdzięczna.
— Za co? — zapytał chrapliwie.
— Za to, że mnie uwolniłeś.
Gdybyś nie odszedł, zostałabym w tym starym, ponurym życiu.
A teraz wiem, co potrafię.
Że zasługuję na więcej.
Że mam coś do zaoferowania światu.
Wstał, chwiejąc się.
— Czyli to koniec?
— Koniec, — skinęła głową.
— Powodzenia.
Naprawdę życzę ci, żebyś znalazł to, czego szukasz.
Tylko nie tutaj.
Gdy drzwi zamknęły się za nim, Irina podeszła do okna.
Widziała, jak wyszedł na ulicę, postał, patrząc na okna, a potem powoli odszedł.
Zgarbiony, postarzały, zagubiony.
Telefon zawibrował — wiadomość od Dmitrija: „Dziś wieczorem jesteś wolna?
Chcę ci pokazać jedno miejsce”.
Irina uśmiechnęła się i szybko odpisała: „Jestem wolna.
O której?”
Spojrzała na swoje odbicie w lustrze.
Pięćdziesiąt lat.
Połowa życia przeżyta.
Ale druga połowa dopiero się zaczyna.
I będzie taka, jaką zechce ją uczynić sama Irina.
Nie czyjaś żona, nie czyjś cień.
Po prostu Irina.
Żywa, wolna, szczęśliwa.
Nalała sobie jeszcze kawy, usiadła na nowej sofie, otworzyła książkę.
Za oknem świeciło słońce i życie wreszcie wydawało się piękne.
